Oturum Çerezi ve Kalıcı Çerez Arasındaki Fark Nedir?
Çerezler sürelerine göre iki ana gruba ayrılır: oturum çerezleri (session cookies) ve kalıcı çerezler (persistent cookies). Bu ayrım hem teknik hem de mevzuat açısından önemlidir. Bu rehberde her iki türün ne olduğunu, örneklerini, hangilerinin onay gerektirdiğini ve çerez politikasında nasıl yer alacağını açıklıyoruz.
Oturum Çerezi (Session Cookie) Nedir?
Oturum çerezleri, kullanıcı tarayıcıyı kapatana kadar veya belirli bir sekme kapanana kadar geçerlidir. "Expires" veya "Max-Age" özniteliği olmadığından tarayıcı bunları geçici olarak tutar. Oturum sona erdiğinde otomatik olarak silinir.
Örnekler:
- Alışveriş sepeti içeriğini tutan çerez (sepeti sayfalar arasında taşımak için)
- Oturum açma durumunu (session ID) saklayan çerez
- Çok adımlı formlarda ara adım verilerini geçici tutan çerez
- Güvenlik amaçlı CSRF token veya benzeri çerezler
Kalıcı Çerez (Persistent Cookie) Nedir?
Kalıcı çerezler, "Expires" veya "Max-Age" ile belirtilen bir süre boyunca tarayıcıda saklanır. Kullanıcı tarayıcıyı kapatsa bile belirtilen tarihe kadar kalır. Süre dolduğunda veya kullanıcı manuel sildiğinde kaldırılır.
Örnekler:
- Kullanıcı dil tercihini saklayan çerez (1 yıl vb.)
- Google Analytics _ga gibi analitik çerezler (2 yıla kadar)
- Reklam amaçlı çerezler (örn. AdSense, retargeting)
- "Beni hatırla" özelliği için kullanılan çerezler
Hangisi Onay Gerektirir?
Onay gereksinimi çerezin amacına bağlıdır, sadece süresine değil. Zorunlu çerezler — site işlevselliği, güvenlik veya kullanıcının açıkça talep ettiği bir hizmet için gerekli olanlar — hem oturum hem kalıcı olabilir ve genellikle onay gerektirmez. Analitik ve pazarlama çerezleri ise oturum veya kalıcı olsalar da çoğu mevzuatta önceden onay gerektirir.
Özetle: "Oturum = onaysız, kalıcı = onaylı" genellemesi yanlıştır. Örneğin oturum süresince çalışan bir analitik çerez de onay gerektirebilir. Kriter, çerezin zorunlu olup olmamasıdır.
Çerez Politikasında Nasıl Görünür?
Çerez politikasında her çerez için genellikle şu bilgiler verilir:
- Ad: Çerezin adı (örn. _ga, PHPSESSID)
- Sahip: Birinci veya üçüncü taraf
- Amaç: Zorunlu, analitik, pazarlama vb.
- Süre: Oturum / X gün / X ay / X yıl
"Oturum" veya "Tarayıcı kapatıldığında silinir" ifadesi oturum çerezleri için; "X ay" veya "X yıl" ifadesi kalıcı çerezler için kullanılır. Bu ayrım kullanıcının çerezin ne kadar süre saklandığını anlamasına yardımcı olur.
Pratik Öneriler
Çerez denetimi yaparken her çerezin "oturum" mu "kalıcı" mı olduğunu (tarayıcı DevTools veya denetim aracı ile) kontrol edin. Politikanızdaki tabloda süre sütununu buna göre doldurun. Zorunlu çerezler için onay gerekmez; ancak politika ve banner'da açıklamanız gerekir. Analitik ve pazarlama çerezleri için — oturum veya kalıcı olsun — önceden onay alın.
Özet
Oturum çerezleri tarayıcı kapatılana kadar, kalıcı çerezler belirlenen süreye kadar saklanır. Onay gereksinimi süreye değil, amaca (zorunlu / analitik / pazarlama) bağlıdır. Çerez politikasında her çerez için süre bilgisini (oturum veya X gün/ay/yıl) açıkça belirtmeniz önerilir.
Çerez Politikası Oluşturun
Aracımızı kullanarak sitenize uygun çerez politikası şablonu oluşturun.
Oluşturucu'ya Git →